صنایعی که امیرکبیر به ایران آورد

اگرچه بسیاری از مورخان قرن معاصر بر این عقیده‌اند که مهم‌ترین صنعت وارد شده و شکوفا شده عصر قاجار، صنعت و کارخانه برق است که توسط بخش خصوصی وارد ایران شد.

اما مروری بر تاریخچه «صنایع نوین» حکایت از آن دارد که بسیاری از صنایع نیز در عهد قاجار و حتی پیش از روی کار آمدن این سلسله در ایران ایجاد شده و رونق گرفته‌اند. مرحوم «تقی نصر» در کتاب «برخورد با استعمارگران» که از سوی شرکت مولفان و مترجمان ایران منتشر شده، در این‌باره نوشته است: در اوایل دوره قاجار، صنایع‌دستی ایران، پیشرفت مختصری کرد، اما چندی بعد بر اثر افزایش واردات فرآورده‌های ماشینی اروپا، این صنایع نوپا رو به نابودی رفت و تنها صنعت فرش، رونق مختصری گرفت که بازارش بهتر از دیگر منسوجات ازجمله حریربافی و ابریشم‌بافی و ریسندگی بود.

یک پژوهشگر دیگر به نام احمد تاجبخش نیز در کتاب «فرهنگ و تمدن» از انتشارات نویدشیراز یادآوری کرده است که صنعت فرشبافی نیز در اثر توجه و علاقه پادشاهان قاجار ازجمله فتحعلی‌شاه و ناصرالدین‌شاه و علاقه خاص مردم به قالیبافی، رونق ویژه‌ای گرفت و درنتیجه، کارگاه‌های زیادی در شهرهای مختلف ایجاد شد که علت آن بیشتر توسعه تجارت خارجی، به‌دلیل علاقه‌مندی اروپاییان به فرش ایرانی بود.

به جز قالی‌هایی که بیشتر در شهرهایی مانند هریس آذربایجان، شیراز، همدان، کرمان و فراهان اراک بافته می‌شد، فرش‌های ایلیاتی ترکمن، بلوچی، قشقایی و بختیاری نیز جای خود را به خوبی در بازار باز کرده بود. براین اساس، ابتدا فرش توسط زنان در خانه‌ها یا در کارگاه‌های کوچک سرمایه‌داران خرده‌پا بافته می‌شد، اما بعدها در کارگاه‌های بزرگتری که توسط سرمایه‌گذاران خارجی برپا شده بود، تولید فرش رونق بیشتری گرفت، چنانچه در سال ۱۲۸۹هجری‌قمری صادرات فرش به بیش از ۴۵میلیون قِران (واحد پول قجر) رسید.
 

صنعت ابریشم‌بافی
در این میان از صنایع مهمی که بسیار لطمه دید، «ابریشم‌بافی» بود، چراکه به جای صدور بافته‌های ابریشمی، ابریشم خام صادر می‌شد و منسوجات ابریشمی از خارج وارد می‌شد. مهم‌ترین کارخانه‌های ابریشم‌بافی در کاشان، یزد، اصفهان، تبریز و مشهد دایر بود. چارلز عیسوی در کتاب «تاریخ اقتصادی ایران» ترجمه یعقوب آژند، ضمن اشاره به این مطالب آورده است که ابریشم ایران بسیار زیبا و با‌دوام بوده و از نظر شکوه و اطمینان رنگ، با ابریشم اروپا قابل مقایسه نبود.
 

صنعت شال‌های ایرانی
به گفته «لرد جورج ناتانیل کرزن» سیاستمدار مشهور و جهانگرد انگلیسی، در یزد شال مخصوصی به نام «شال ابریشم» بافته می‌شد که رنگ‌های آن از روناس، گل زعفران، نیل، پوست انار، استات‌آهن و زاج کبود تهیه و بخشی نیز از هند وارد می‌شد. مراکز تولید رنگ شال‌ها نیز صباغ‌خانه‌ها بودند. شهرهای اصلی تولید شال، کرمان و مشهد بودند. این شال‌ها بسیار مرغوب بود و با شال‌های کشمیری برابر بود، اما با قیمتی نازل‌تر از شال‌های کشمیر عرضه می‌شد. این صنعت در زمان امیرکبیر رونق خوبی یافت، ولی پس از قتل امیرکبیر، شال‌های کشمیری با قیمت نازل وارد شد و در عوض مواد خام این شال‌ها به هند فروخته ‌شد.
 

کرباس
در کتاب «سفرنامه پولاک» نوشته «یاکوب ادوارد پولاک» سفرنامه‌نویس انگلیسی که پزشک خانوادگی ناصرالدین‌شاه نیز بوده، آمده است: کرباس پارچه‌ای خشن و ضخیمی بود که بیشتر برای تولید چادر به کار می‌رفت و در شهرهای قم، سمنان و آباده شیراز در کارگاه‌های کوچک خانگی بافته می‌شد. کرباس بیشتر برای نیازهای داخلی به‌کار می‌رفت، اما نوع مرغوب آن که رنگ خوبی نیز داشت، برای پوشاک ایرانیان و مردم قفقاز به کار می‌رفت. واحدهای زیادی به تولید پارچه کرباس اشتغال داشتند. در آن زمان کسانی که به این کار مشغول بودند را «کرباسچی» می‌نامیدند.
 

صنعت چرم
در آن دوره، تولید «چرم» بیشتر در همدان رواج داشت. چرم همدان برای دوخت کفش تولید می‌شد و چرم مرغوب «ساغری» هم از پوست الاغ با رنگ سبز براق تهیه می‌شد. در کرمان، چرم از پوست بز و قوچ کوهی تهیه می‌شد. کارگاه‌های چرم‌سازی با ۴۰ تا ۵۰ کارگر برای تولید فرآورده‌هایی که بیشتر مورد نیاز خارجی‌ها بود، فعالیت می‌کردند.
 

صنعت نمدسازی
مهارت زیاد ایرانی‌ها در تولید انواع و اقسام «نمد» با طرح‌های زیبا و خطوط رنگی حاشیه‌دوزی، این محصول را ممتاز کرده بود. این نمدها بیشتر در یزد تولید می‌شد و اگرچه ضخامت زیادی داشتند، اما منعطف و نرم بودند.
 

اجناس پشمی
به گفته چارلز عیسوی، نوعی پتوی ضخیم و بادوام از پشم در کرمان بافته می‌شد که آب در آن نفوذ نمی‌کرد. در خراسان نوع دیگری از پارچه‌های پشمی به نام «بَرَک» از پشم شتر بافته می‌شد که بسیار گرم و بادوام بود. جوراب‌های ایرانی بافته شده از پشم نیز بسیار لطیف و خوشرنگ بود که بهترین آن در شیراز و خوی تهیه می‌شد. تولید بافت پارچه‌هایی مانند تافته، کنف، مخمل و اطلس نیز در آن روزگار جزو صنایعی بوده‌اند که بیشتر در مشهد و کاشان رونق داشته و مردم با آن روزگار خود را می‌گذراندند.
 

صنایع حنا و تریاک
براساس نوشته مرحوم تقی نصر، کرمان در اواخر دوره قاجار نه تنها در ایران، بلکه در سراسر خاورمیانه تنها منطقه تولید حنا به شمار می‌رفت و تولید تریاک نیز یکی از تولیدات قابل ملاحظه در این دوره بود که بیشتر در کارگاه‌های مشهد به صورت «مواد خام» یا «شیره» تولید می‌شد.
 

معادن قاجارها
مرحوم نصر همچنین نوشته است، به جز منسوجات و صنایع‌دستی، معادن سرشار ایران نیز راه را برای ایجاد صنایع دیگر فراهم کرده بود؛ اگرچه ایرانی‌ها از دانش استخراج معادن بی‌بهره بودند و این صنعت تماما در دست عاملان روسی و انگلیسی بود. ذخایر عظیم مس، آهن، سرب، نمک طعام و گوگرد به دلیل نبودن دانش کافی و نبود راه‌ها و هزینه‌های گزاف استخراج، چندان کمکی به اقتصاد و صنعت ملی نکرد. فقط بخش اندکی از معادن غنی‌آهن مملکت در مازندران و خراسان استخراج می‌شد و بقیه‌آهن موردنیاز از هند به ایران می‌آمد. کارگران ایرانی از ‌آهن، شمشیرهای بسیار مرغوبی تولید می‌کردند که به «شمشیرهای دمشقی» شیراز و مشهد معروف بود. در کارگاه‌های اسلحه‌سازی اصفهان، شیراز و تهران، اسلحه‌های آتشین به‌ویژه «تفنگ» از روی نمونه اروپایی ساخته می‌شد. فقط سرب و لاجورد به مقدار زیاد و کیفیت مطلوب تولید می‌شد و به مصرف داخلی می‌رسید. معادن لاجورد در اطراف روستاهای قمصر کاشان و بوئین‌زهرا و اطراف قزوین بودند.
 

رشد و افول صنایع قاجار
براساس نوشته «لرد کرزن»، در راستای اعاده نظم توسط سلاطین قاجار، بیشتر صنایع‌دستی در ایران شکوفا شد و جای خود را در بازارهای داخلی و خارجی باز کرد. البته یکی از عوامل این رونق شاید کاهش صادرات اروپا به‌دلیل جنگ‌های ناپلئونی بود، ولی کالاهای ماشینی اروپایی خطر بسیاری را در همان زمان برای صنایع داخلی به‌وجود آورد و آن را به زوال و نابودی کشاند.
در اوایل حکومت سلسله قاجار، بعضی از اولیای امور، متوجه زیان‌های رقابت فرآورده‌های اروپایی بودند و برای جلوگیری یا دست‌کم محدود ساختن ورود محصولات خارجی تلاش می‌کردند، برای نمونه آغا محمدخان دستور داد تا هر کسی را که مزاحم تجار شود، به شدت مجازات کنند و شهر مرو را به صورت مرکز بازرگانی بزرگی درآورد تا به واسطه آن، صنایع داخلی رونق بیشتری بگیرد یا در زمان صدارت قائم‌مقام فراهانی این تلاش‌ها بیشتر شد. نماینده انگلیس در آن روزگار به وزیر خارجه کشورش این طور می‌نویسد: «شاه هر وسیله‌ای را برای جلوگیری از مصرف فرآورده‌های صنعتی اروپایی برای تشویق مصرف تولیدات ایرانی اتخاذ می‌کند. به این منظور اخیرا به تولیدکنندگان بعضی از پارچه‌ها مساعدت پولی و پاداش‌هایی داده و تاکید کرده که درباریان به تدریج پارچه‌های پشمی ایرانی و شال‌های کرمان را به جای پارچه‌هایی که در زمان حاضر در لباس‌هایشان به کار می‌رود، به کار ببرند؛ البته این تلاش‌ها پشتیبانی در خارج از دربار ندارند و به جایی نخواهند رسید.» ولی فشار و تهدید بیگانگان مانع از آن می‌شد که نتیجه‌ای به دست آید. با تمام این تلاش‌ها تا ۵۰ سال اول حکومت قاجارها هنوز صنایع‌دستی کم و پیش وضع خود را حفظ کرده بودند. در سال‌های بعد نیز صنایع ایران به جز فرش و بعضی صنایع که فرآورده‌های آنها مورد علاقه اروپاییان بود، پیشرفتی نکرد.
 

دلایل افول
محمدرضا فشاهی در کتاب «سرمایه‌داری در ایران» چاپ انتشارات گوتنبرگ تهران نوشته است: تا پیش از دوره نخست تلاش‌های بسیاری برای رشد صنایع انجام شد، اما بنابر دلایلی به موفقیت نرسید. علل این ناکامی، ناتوانی رقابت صنایع‌دستی ایران با صنایع ماشینی اروپا بود. در ایامی که صنایع ماشینی در اروپا به سرعت توسعه می‌یافت، در ایران جز چند کارخانه کوچک که بیشتر آنها نیز دوامی نیاورد، صنایع جدیدی تاسیس نشد. مانع بزرگ پیشرفت ایران در تاسیس صنایع ماشینی که مستلزم سرمایه‌گذاری زیاد بود، فقدان امنیت بود. مردم هم از نشان دادن سرمایه خود می‌ترسیدند و از این‌که مالک محصول خود خواهند ماند، اطمینان نداشتند. «جیمز فریزر» که در زمان فتحعلی‌شاه به ایران سفر کرده بود در این‌باره می‌نویسد: «مانع عمده بهبود و رونق کشور ایران، ناامنی است، زیرا هیچ کس دست به تولید کالایی که ساعتی بعد از چنگش به در برند، نخواهد زد.»
 

تعطیلی ۱۵۰۰ کارخانه
براساس نوشته خسرو معتضد مورخ معاصر در این دوران، بحران شدیدی در کارخانه‌های بافندگی کاشان رخ داد که به تعطیلی بیش از یک‌هزار و۵۰۰ کارخانه انجامید، اما بخشیدن مالیات دولتی توسط فتحعلی‌شاه باعث شد، این کارخانه‌ها دوباره مشغول کار شوند؛ گرچه اقدام‌های دولت برای حفظ و حمایت از صنایع داخلی با گشودن دروازه‌های کشور به روی بیگانه در تضاد کامل قرار داشت که این امر مسئله حمایت از صنایع داخلی را خود به خود منتفی می‌کرد. از کارخانه‌های نساجی و اسلحه‌سازی و زربافت و مخمل ایران که روزگاری به تمام مشرق زمین صادر می‌شد، خبری نبود. همجواری با انگلیس و پر کردن بازارهای ایران از اجناس ماشینی این کشور، این نتیجه شوم را در برداشت. اوژن فلاندن نیز در سفرنامه خود نوشته است: ایرانیان در دوران محمدشاه به‌تدریج به زیان‌های ناشی از باز گذاشتن دروازه‌های مملکت آگاه شده بودند که این مصنوعات زیبای اروپا به بهای نیستی مملکت و فقر و گرسنگی مردم و تولیدکنندگان تمام می‌شود؛ اما اقدام‌های ایرانی‌ها برای مبارزه با این امر، از شعار و پند و تهدید و گاهی تحریم نیم‌بند تجاوز نمی‌کرد.
 

امیرکبیر و احیای صنایع
 اواخر دوره قاجار و همزمان با پیشرفت صنایع در اروپا، تاسیس کارخانه توسط امیرکبیر در ایران آغاز شد. وی معتقد بود که صنایع جدید اروپا را باید با ایجاد کارخانه‌هایی، در ایران رواج داد و به عبارت دیگر، باید نیازهای مادی جدید را که از لوازم تمدن اروپاست، در داخل کشور بسازند، ضمنا تشویق از صنایع ملی را جزو مواد اساسی برنامه اقتصادی خود قرار داده بود.  در سال ۱۲۶۸ هجری‌قمری کارخانه شکرسازی در میدان ارگ ساری و بابل ساخته شد که شکر مازندران را تصفیه کرده و قند و شکر سفید تولید می‌کرد. کارخانه بلورسازی و چینی‌سازی در تهران و شکر‌سازی قم و اصفهان در این سال ایجاد شد. کارخانه‌های دیگری همچون چراغ برق در مشهد، پنبه کاری در سبزوار، صابون‌پزی، آجرپزی، کاغذسازی و ریسمان‌ریسی در تهران و چلواربافی و حریربافی در کاشان، از دیگر موسسه‌های صنعتی تازه تاسیس دوران امیرکبیر بودند. امیرکبیر برای گسترش و رشد صنایع، هنروران و صنعتگران را در سال‌های ۱۲۶۷ و ۱۲۷۵هجری‌قمری برای آموختن دانش ماهوت‌بافی، چینی‌سازی و کاغذگری به اروپا فرستاد. امیرکبیر در استخراج معادن ایران طبق اصول علمی اروپایی بسیار اهتمام کرد و متخصصانی را نیز از اتریش آورد که به پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در این زمینه رسید. کارخانه‌هایی نیز برای پنبه‌پاک‌کنی و کشیدن روغن زیتون و چوب‌بری توسط روس‌ها و کارگاه آهنگری در آذربایجان به دست آلمان‌ها راه‌اندازی شد. فریدون آدمیت مورخ معروف معاصر در کتاب «امیرکبیر و ایران» در این‌باره آورده است که امیرکبیر به غیر از تولید صنایع خارجی، در داخل به توسعه و رونق صنایع ملی نیز بسیار علاقه‌مند بود. در مازندران شال چوخای‌پشمین که مخصوص لباس اهالی آنجا بافته می‌شد، با تلاش امیرکبیر به حدی رونق گرفت که به جای ماهوت، در دوخت لباس نظامیان به کار گرفته شد. محمدی شیخ‌نوری نیز در کتاب «فراز و فرود اصلاحات در زمان امیرکبیر» نوشته است: بعد از مرگ امیر در تمام دوره حکومت قاجار تمام برنامه‌ها و نقشه‌های او به دست فراموشی سپرده شد؛ رشد صنعت متوقف شد و از کارگاه‌ها و کارخانه‌هایی که به هزار امید و تلاش تاسیس شده بودند، ویرانه‌ای بیش نماند. از صنعت و تجارت تنها دو نام بی‌مسمای «وزارت صنایع» و «وزارت تجارت» باقی ماند و به جای احیای صنایع داخلی، اعطای امتیازات به بیگانگان خصوصا روس و انگلیس متداول شد؛ کمپانی‌ها و کارخانه‌های خارجی بر اقتصاد، تولید و تجارت ایران چنگ انداختند و کارخانه‌های ایرانی را یکی پس از دیگری به تعطیلی کشاندند.

 

برق قاجارها
مورخان صنعتی کشور بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که صنعت برق قاجارها، ماندنی‌ترین و پایدارترین صنعت عهد قاجار بود، براساس نوشته‌های مورخان در زمان ناصرالدین شاه قاجار، مولدی به قدرت تقریبی سه کیلووات جهت تامین روشنایی بخشی از کاخ سلطنتی برای نخستین بار وارد ایران شد و به بهره‌برداری رسید. از مدارک تاریخی چنین برمی‌آید که کار خرید و وارد کردن این مولد به ایران، از یکی دو سال پیش از آن در جریان بوده است. موتور این مولد ظاهرا از نوع Otto و سوخت آن گاز حاصل از تبدیل زغال‌سنگ بود. بدین ترتیب ملاحظه می‌شود، بهره‌برداری از نخستین مولد برق در ایران به۱۴سال پس از اختراع ماشین گرام و سه سال بعد از موسسه برق‌رسانی توماس ادیسون برمی‌گردد.
در ۱۲۸۲ (۱۳۲۰ قمری قمری) نیز یک دستگاه مولد برق با موتور نوع اتو- دویتس (Otto-Deutz) با قدرت ۱۲ اسب‌بخار برای تامین روشنایی حرم حضرت رضا(ع) به بهره‌برداری رسید. این مولد در سال ۱۲۷۹ به دستور مظفرالدین شاه قاجار خریداری شده بود. سه سال بعد مولد دیگری با قدرت ۲۵ اسب بخار خریداری و در کنار مولد اول نصب شد و در ۱۲۸۳ (۱۳۲۲قمری) نیز امتیاز تاسیس کارخانه چراغ‌برق (و آجر و اسباب نجاری) به حاجی حسین امین‌الضرب واگذار شد. در امتیازنامه برای نخستین بار به تولید روشنایی برق به عنوان یک فعالیت تجاری و خدمت‌رسانی عمومی نگریسته شده بود و در سال ۱۲۸۵ (۱۳۲۴ هجری‌قمری) کارخانه برق حاجی امین‌الضرب، تقریبا شش ماه پس از صدور فرمان مشروطیت آماده بهره‌برداری و براساس اعلامیه‌ای، آماده پذیرش مشترکان شد. چنان که از اسم موسسه، یعنی اداره چراغ برق بر می‌آید، انرژی برق در ابتدا فقط برای تامین روشنایی به کار می‌رفت، از این رو تولید برق فقط به پنج تا هفت ساعت اول شب محدود می‌شد. مولد کارخانه حاجی امین‌الضرب به قدرت ۴۰۰ کیلووات، سه فازه و با ولتاژ ۳۸۰/۲۲۰ ولت بود و برق آن به‌طور مستقیم به شبکه فشار ضعیفی که تا شعاع ۸۰۰ متری اطراف کارخانه واقع در خیابان چراغ برق (خیابان امیرکبیر کنونی) کشیده و تزریق می‌شد و تامین روشنایی معابر نیز در محدوده فعالیت اداره چراغ برق در مقابل دریافت قیمت عادله در تعهد اداره بود. کار احداث شبکه، واگذاری انشعاب، سیم‌کشی داخلی مشترکان و نصب چراغ تماما برعهده اداره چراغ برق بود و این وضع تا سال‌ها پس از افتتاح کارخانه ادامه داشت و بهای برق برحسب تعداد شعله‌ها و قدرت چراغ‌های نصب شده ( ۱۶، ۲۵ یا ۳۲شمسی) محاسبه و از مشترکان دریافت می‌شد.

 

حسن فرازمند

 


آدرس ایمیل خود را وارد کنید

 

مطالب مرتبط

Place Ad Code Here آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید

فرم ثبت نظر

ثیت نظر شما

0

نظرات (1)

  • soheyla

    صمیمانه از مقاله تون متشکرم. از اینکه فعالیتهای صنعتی این مرد بزرگ را درج کردید. حتی ویکیپیدیای فارسی این موارد را از زندگی این خدمتگذار مردم حذف کرده است. اگر اجازه بدید مقاله خودم را خدمتتون میفرستم.
    سلام - با اجازه این مقاله رو براتون اینجا میگذارم، البته از طریق لینکی که آنرا نشر داده چون طولانی است و سه بخش دارد. عذر میخوام که شاید جای مناسبی نباشد، ولی نیت فقط جلب توجه شما است. خواهش میکنم اگر جای آن مناسب نیست دلیت یا پنهان کنید. در خدمت هستم اگر سوال یا بحثی در مورد مطالب باشد. با سپاس.
    https://www.facebook.com/groups/24859847311/permalink/10154179014237312/

محاسبه BMI
محاسبه WHR
محاسبه وزن مناسب
آزمون ارزیابی اعتماد بنفس
آزمون رست Rast برای ارزیابی توانی بی هوازی
جدول میزان ویتامین های موجود در مواد غذایی مختلف
پرسشنامه و آزمون آنلاین تعیین سطح اضطراب
تست آنلاین اعتیاد به مواد غذایی در 60 ثانیه
تست آنلاین ارزیابی سطح افسردگی بک
سن بیولوژیکی خود را محاسبه نمائید
خودتان را تست کنید:تست عضلات شکم-حرکت در یک دقیقه
نرم افزار آنلاین محاسبات سلامتی و تیپ بدنی
محاسبه یک تکرار بیشینه 1rm
محاسبه گر شدت تمرین برای کاهش وزن
محاسبه آنلاین انرژی موجود در مواد غذایی
محاسبه انرژی میوه ها و سبزیجات
تعیین ضربان قلب بیشینه
تعیین حداکثر اکسیژن مصرفی - VO2max
تعیین ضربان قلب بیشینه
سن بدن یا سن فیستنس شما چند است
نرم افزار سلامت
 چند سانت دور کمر خود را کم کنیم؟
برنامه بدنسازی ویژه - حجم و قدرت
جدول چینی تعیین جنسیت نوزاد (محاسبه گر)
آیا شما میتوانید یک برنامه تمرینی را آغاز نمائید؟
محاسبه میزان چربی سوزانده شده در تمرین
آزمایشگاه آنلاین فیزیولوژی ورزشی
محاسبه گر وزن نرمال دوران بارداری
محاسبه گر بدنسازی
خودتان را تست کنید:شما جغد هستید یا گنجشک؟
محاسبه گر آنلاین درصد چربی
محاسبه وزن مناسب برای مردان وزنان

 ISSN: ‪2322-5335

نظرات ارسالی

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
با سلام.به مدیریت محترم سایت .منم مث محبوب جون متشکرم از...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
عسل جونم سلام. عزیزم شما الان 23 ساله ای.اما گفتی میخوام 9...

پخش زنده بمباران سطح ماه توسط ناس...
عالییییییییییییییییییییییییییییییییییییی هستی andممن...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام به خانمی جونم عزیزم من ۱ ماه پیش رفتم دکتر بهش گفتم...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام روناک جونم مرسی عزیزم لطف کردی.من که رفتم تو سایتش ...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام سلام به شما عزیزان محبوب جونم رزا جون و خانمی خیلی ...