نقش زن در ایران باستان1

          


 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

در یک نگاه آغازقرن بیستم را می توان شروع فعالیتهای کشورها و سازمانهای بین المللی را برای شناسایی و ارزش گذاری به نقش زن در زندگی اجتماعی و سیاسی وتلاش برای به دست اوردن حقوقی برابر مرد در تمام عرصه های زندگی برای زنان دانست؛ که  موفقیت های زیادی رانیز  به همراه داشت. و نتیجه این تلاشها را می توان در تاسیس کمسیون مقام زن در شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل  در سال 1946 دانست.

از مهمترین حمایتهای بین المللی که در زمینه حمایت از زنان صورت گرفت می توان به:

عهدنامه : 1953در زمینه حقوق سیاسی زنان

عهدنامه 1975:  در حق دارابودن تابعیت مستقل و جدا از شوهر برای زنان شوهردار.

عهدنامه 1962 : حق ازدواج بر پایه رضایت بارعایت حداقل سن ازدواج وثبت آن.

اعلامیه رفع خشونت علیه زنان 1993

اعلامیه کنفرانس جهانی زنان در پکن 1995.

 

 

همچنین از دیگر حمایتهای جهانی در حمایت از زنان رامیتوان در بند 16 اعلامیه جهانی حقوق بشر دید:

 ماده 16:

    الف) هر زن و مرد بالغی حق دارند بدون هیچ محدودیت از نظر نژاد ، ملیت ، تابعیت یا مذهب با هم دیگر زناشویی و هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در کلیه امور مربوط به ازدواج دارای حقوق مساوی می باشند.

     ب) ازدواج باید با رضایت کامل و آزادانه زن ومرد واقع شود.

ولی متاسفانه هنوز در تعدادی از کشورها با اینکه اعلامیه جهانی حقوق بشر را پذیرفتند. متاسفانه به دلیل نبود ضمانت اجرایی در الزام کشورها به رعایت این قطعنامه ها؛ زنان در این کشورها در وضعیت مطلوبی به سر نمی برندو زنان دراین کشورهاتاکنون  نتوانسته اند به حق طبیعی وقانونی و  حقوقی که هر انسان آزادی باید از آن برخوردار باشند برسند.

با نگاهی به این فعالیتها می بینیم که بیش از  چند دهه از فعالیتها و تلاشهای کشورها و سازمانهای بین المللی برای دستیابی حقوقی برابربا مردان برای زنان نمی گذرد ؛ ولی در ایران باستان؛ به عنوان متمدن ترین اقوام جهان  زنان دارای جایگاه بسیار بلند و مقامی بس ارجمند بوده اند ؛ایرانیان همچون اعراب زن را ننگ نمی دانستند بلکه او را موجودی مقدس و پاک که لازمه حیات است دانسته و مقام اورا ارج نهاده اند. در دورانی که واقعا وضعیت زنان چه در شرق و چه در غرب وضعیت مطلوبی نداشت

ایرانیان به زن به عنوان یک از مظاهر پاکی با دیده احترام می نگریستند.

با مطالعه تاریخ ایران تا زمان فروپاشی امپراطوری ساسانیان هیچ دوره ای در تاریخ این کشور نمی توان سلطه مطلق مردان بر زنان و یا مرد سالاری را دید حتی با ورود آریاییها به  ایران چندین دهه می توان مادر شاهی و حکومت شاهان زن را در ایران دید.  همچنین شاهان زنی که بعدها در زمان امپراطوری هخامنشیان و ساسانیان بر این سرزمین  حکومت می کردند این نکات را به ما اثبات می کند که زنان در ایران مرتبه ای پایین تر ازمردان نداشته اند.

 در چین تا همین 50 سال پیش زنان باید از کفشهای فلزی استفاده کنند تا پاهایشان کوچک بماند و توان جنبش سریع و دویدن را نداشته باشند.

زنان هندوان زنده زنده به همراه جسد شوهرشان سوزانده میشدند. زنهای بسیاری از کشورها مجبور بودند که به گردن و گوش های خود وسائلی با وزن های سنگین آویزان کنند. تااز دید مردانشان زیبا جلوه کنند. در زمانی که اعراب دخترانشان را زنده به گور میکرد؛ زنان بزرگی همانند آرتمیس  رهبری نیروی دریایی ارتش ایران را در زمان خشایار شا برعهده داشتند؛ که نشان از جایگاه بلند بانوان ایرانی در نزد مردان ایرانی بوده است

همچنین پژوش تاریخ نگاران نشان می دهد که در کشور ما برده داری؛ گدائی ونابرابری زن و مرد بسیار نکوهیده و ناشایست بوده است. (پاسخ به سوالات دینی زرتشتیان؛ موبدآقای دکتر اردشیر خورشیدیان؛ ص 132)

زن در ایران باستان:

زن در اوستا و در زبان سنکسریت به لقب (ریته سیه بانو)یا (آَََشه بانه) خوانده شده؛ که به معنی دارنده فروغ راستی و پارسایی است. امروز واژه نخستین در زبان پارسی حذف شده و فقط بانو که به معنی فروغ و روشنایی است برای زنان به کار میبریم. باز واژه مادردر اوستا و سنکسریت (( ماتری)) است که به معنی پرورش دهنده میباشدو خواهر را (سواسری) یعنی وجود مقدس و خیرخواه مینامد وزن شوهر دار به صفت (نمانوینتی) یا نگهبان خانه نامیده شده است.

همچنین در گاتاها زن دارای مقام و حقوقی برابر مرد می باشد و ایرانیان بر اساس باور حضرت زرتشت ؛ مقام مرد و زن را باهم برابر میدانستند. ما به انسانهای موُنث می گوئیم زن که به معنای زاینده و تولید کننده است و می گوئیم بانو کد بان است او؛ مانند خلبان یا نگهبان یعنی همه کاره خانه است او و به زن میگوئیم ؛ همسر یعنی سرش با ما یکیست و غیره.... ما در فرهنگ مان (او ) داریم و هم به مرد و هم به زن می گوئیم. در حالیکه چون اروپائیان مقام زن و مرد را برابر نمی دانستند و تازه کمتر از صد سال است که به این باور رسیده اند؛در زبان انگلیسی  به مرد میگویندman و به بشر میگوییدmen  یعنی تنها مردان بشر هستند. به زنان می گویند woman  یعنی با مرد و همراه مردو غیره. ( جهانبینی زرتشت ؛ اردشیر خورشیدیان.ص 79)

در فرهنگ ایرانی (زن) همان نام دارد که در دوران کهن مادر سالاری داشته و مالکیت خانه بدو باز می گردد؛ باز آنکه مرد از ریشه (مَرِتَ) به معنی مردن و در گذشتن بر آمده یعنی کسی که در می گذرد.

این پاژنامِ( زن) به معنی دارنده خانه که هنوزهم در ایران به این نام به کار می رود؛اما در این درازای چند هزار ساله زن در فرهنگ ایرانی نامهای دیگری نیز به خود گرفته است که شایسته نگرش است:

زن در اوستا افزون بر( جِنیکا) ( از همان ریشه جَنو ژِنو کن) ؛ با پاژنام ( نائیریکا) نیز خوانده شده است.

نئیری در اوستا ؛ دلیر و جنگاور و پهلوان است؛ و به مردان پهلوان گفته می شده و همین واژه به گونه مادینه برای زنان دلیر و نام آور نیز به کار می رفته: نائیریکا

این واژه در زبان پهلوی به گونه (نائیریک ) به کار رفته. در یادگار بزرگمهر ؛ نوشته وزیر دانشمند زمان انوشیروان ؛ از نائیریک ؛ یعنی همسرِ نیک ؛ به بزرگی یاد شده است( متن های پهلوی ؛ گردآورنده دستور جاماسب جی –منوچهر جی جاماسب اُسنا ؛ انتشارات بمبئی ؛ 1879 ؛ رویه96؛ جمله 8-147)

و با همین تلفظ در زبان ارمنی به معنی همسر و زن کاربرد دارد.

پاژنام دیگری که زن ایرانی از دوران اوستائی تا کنون برخوردار است. ( بانو ) است به معنی فروغ و روشنائی و چراغ خانه به شمار میرفته و میرود.

این واژه در زبان پهلوی به گونه (بانوک) و در پارسی( بانو) به همان معنی کاربرد دارد ؛ تا آنجا که در زبان پارسی پاژنامِ عمومی زنان ( کدبانو) است که در آن (کَد) خانه است و ( بانو ) همان روشنائی است.

افزون براینها ؛ مردان زنان خود را همدوش ( همکار در همه کارهای زندگی ) یا همسر ( کسی که با مرد در همه کار و جا برابر است و سر او با سر مرد یکسان است)؛ می خوانند !

در اندزِ گواه گیران یا پیمان زناشوئی در ایران باستان ؛ نخست از دختر می پرسند که آیا می پذیرد که مردِ نامزد را به همسری و هم تنی غ و هم روانی بپذیرد؟ وپس از دختر همین پرسش از مرد می شود. 0 اندرز گواه گیری ایرانی ؛ رویه های 435تا  468؛ از کتاب خرده اوستا)

و چنانچه دیده می شود در این اندیشه ؛ زن تنها هم تنِ مرد است که همسر ؛ و هم روان اونیز هست؛ چنان که مرد نیز بی هیچ برتری هم روان و هم تن و همسر زن است.

و چون از نام زن پرداختیم؛ می باید که به واژه دختر بپردازیم:

دختر در زبان سانکسریت ( دوهی تَرَ) ( که هنوز هم می توان ریشه آن را در زبان مازنی دید که به دختر می گویند؛ دِتِر) و به معنی دوشنده شیر؛  است که این پاژنام از دوران دامپروری و گله داری آریائیان است.

این واژه در اوستا ( دو غذَر) در زبان پهلوی ( دوخت) و(( دوختر)) و در پارسی ( دخت ) و (دختر ) است. چنان که در انگلیسی نیز ( daughter) خوانده می شود.

اما ایرانیان با آنکه پاژنام دختر یادگار دورانِ کهن را در زبان خویش نگاه داشتند؛ در درازای زمان دو پاژنام زیبای دیگر به او داده اند.

نخست به معنی ؛ کنیزک یعنی زن کوچولو ؛که کهن تر از پاژنام دختر است( متاسفانه واژه کنیز به علت استفاده ار آن در خطاب دادن به  برده زن در بعضی از متون دینی امروزه معنی نامناسبی به خودگرفته)

دیگر ؛ دوشیزه به معنای دوست داشتنیِ کوچولو ؛ و از همین واژه است ( دوشَست) پهلوی به معنی معشوق و (دوشارم) پهلوی به معنی عشق و(( دوست)) پهلوی و پارسی.

و افزون بر این در فرهنگ ایرانی انبوه نام های گل ها و بو ها و زیبایی گل ودرخت وجان وجهان را که بر دختران می گذارند؛ با هیچ فرهنگ و هیچ زبان و کشور دیگر نمی توان برابر کرد؛ و همه اینها نشانه آزرمی ( احترام) است که در اندیشه ایرانی برای دختر رواست؛ و بوی دلاویز گیسوان این دلبندانِ زیبا که پسان مادر می شود و کانون زندگی است چنان در شعر و سرود و ترانه پارسی پیچیده است که همه جهانیان را سرمست  کرده و بی گمان می توان داوری کرد که همه جهانیان با هم ؛ نتوانسته اند اندکی از آن همه ستایش که ایرانیان ( وشاعران ایرانی که نماینده انان اند)؛ درباره زن سروده اند ؛ نسبت به زن گفته باشند. و درود بر زن ایرانی که بیش از هر چیز و هر کس در جهان ستایش شده است !

 

 

 

 

 

فردوسی درباره زن نیک چنین می فرماید:

اگر پارسا باشد و رایزن                یکی گنج باشد پُرآکنده ؛ زن

به ویژه که باشد به بال بلند           فروهشته تا پای ؛ مشکین کمند

خردمند و با دانش و ناز و شرم      سخن گفتنِ نیک و آوای نرم.....

 

در حدود چهار هزار سال قبل از میلاد در سرزمینی که شامل خوزستان؛ لرستان؛ پشتکوه؛ و کوه های بختیاری است٬ حکومت ایلام رشد  و تکامل یافت. مردم ایلام دولت خود را آنشان یا انزان می خواندند و خط میخی را که دارای سیصد علامت بود و با خط سومری ها شباهت داشت به کار می بردند. مجسمه ملکه ایلام معرف وضع اجتماعی زن در آن روزگار است. این مجسمه اکنون در موزه لوور پاریس است. به نظر باستان شناسان این ملکه بر اقوام آریایی که در نواحی ایلام و کوه های زاگرس تا حدود کرمانشاه می زیسته اند٬ فرمانروایی داشته است و یکی دیگر از کهن ترین محله های زندگی مردم و تمدن های مکشوفه در حدود « سیالک » کاشان است که در حفریات و کشفیات نیز آثار متعددی از تمدن دوران مادرشاهی به دست آمده است. با به دست آمدن مقدار زیادی دوک نخ ریسی در ناحیه سیالک کاشان معلوم میشود که زنان ایران در حدود چهار هزار اسل قبل از میلاد به کار نساجی می پرداخته اند. همچنین با پیدا شدن مقدار زیادی آلات زینتی از قبیل گردن بند و دست بند و انگشتر که از صدف یا گل یا سنگ می باشد؛ محقق شده حس زیباشناسی نیز در زنان آن زمان به شدت رایج بوده است.

در این دوران که یکی از دوره های درخشان مادرشاهی در ایران است؛ خانه سازی با خشت خام رواج داشت؛ و نقش و نگار روی دیوار به دست زنان انجام می گرفت. در این دوران نه تنها زن در کارهای اجتماعی نقش اساسی و تعیین کننده داشت؛ بلکه در عین حال با رقص های مذهبی که جنبه  هنری نیز داشت؛ به زندگی شور و نشاط و سرور می بخشد. این رقص ها گاهگاهی به صورت دسته جمعی در می آمد و مردان هم در آن شرکت داشتند. از این دوران نقش و تصاویری به جا مانده که موید این ادعا ست.  مثلا یک قطعه ظرف گلی که از سیالککاشان به دست آمده٬ ‌چند زن را در حال رقص های مذهبی نشان می دهد که با آهنگ مخصوص و حرکات زیبا رقص را اجرا می کنند.
در نقاط دیگر ایران مثل تپه هایفارس در تخت جمشید ؛ و تپه ارسنجان و حفاری های چشمه علی در شهر ری و حفاری شوش آثاری از این قبیل به دست آمده که گاهی زنان را با لباس های زیبا در حال اجرای رقص می بینیم و نمونه این رقص ها هنوز در قسمت های جنوبی و مرکزی و غربی ایران متداول است. در حفاری های باستانی مجسمه هایی از زنان به صورت شاهزاده ؛  ملکه و الهه کشف شده که معرف وضع اجتماعی زن در آن روزگاران است.(کتاب وضع اجتماعی و حقوقی زن از مهاجرت آریاها به ایران تا دوران هخامنشی)

تا صد سال پیش برای نوشتن تاریخ ماد٬ جز نوشته های مورخین یونانی چیزی در دست نبود. ولی از یک قرن در نتیجه تلاش باستان شناسان هزاران سند کتبی و آثار ارزنده تاریخی از زیر خاک به دست آمده است. با اینکه این آثار مستقیما مربوط به تاریخ ماد نیست؛ و از تاریخ بابل و آشور و دیگر کشورهای شرق نزدیک حکایت میکند؛ باز کم و بیش در روشن کردن تاریخ ماد موثر اشت؛ زیرا مادها تنها قبیله آریایی بودند که در سایه اتحاد٬ امپراتوری بزرگ آشور را برای همیشه شکست دادند؛ و اقوام و قبایل بسیاری را از قید اسارت آنان رهایی بخشیدند. پس از استقرار سلسله ماد در مغرب ایران اندک اندک رژیم مادر شاهی جای خود را  به رژیم پدرشاهی داد.

گریشمن پیرامون انسانهای ماقبل تاریخ در ایران از نقش زنان در پیدایش تمدن اولیه و ابتدایی آن روزگار سخن میگوید. وی مینویسد: در این جامعه ابتدایی وظایف سنگین به عهده زن گذاشته شده بود در نتیجه عدم تعادلی بین وظایف زن ومرد ایجاد شد وزن دارای مقامی برتر نسبت به مرد گشت نگهداری آتش نگهبانی خانه تهیه و پخت غذا ساختن ظروف سفالی نگهداری فرزندان باعث اولویت زن نسبت به مرد شد و اداره کارهای قبیله به دست او افتادودر عین حال سلسله انساب خانواده به نام زن خوانده می شد این نحوه اولویت و برتری زن به مرد به صورت مادر شاهی در فلات ایران شروع شد پس از استقرار سلسله ماد در مغرب ایران اندک اندک رژیم مادر شاهی جای خود را به رژیم پدر شاهی داد. ولی همچنان فعالیتهای کشاورزی با زنان بود و مردان برای زنان اهمیت ویژه ای قایل بودند.

طبق تحقیقات باستان شناسان لباس زن مادی با اختلاف اندکی شبیه پوشاک مردان بوده است و حجاب نداشتند.

در دوران مادها زن به ریاست قبیله و نیز قضاوت می رسید. هنوز بقایایی از سیستم مادر شاهی وجود داشت. دیاگونف در تارخ ماد مینویسد:. دوران مادر شاهی با انقراض مادها به پایان رسید در دوران هخامنشی زن و مرد از حقوق یکسانی برخورداربودند. وبنا به گفته دیاگونف که خود از قول کتزیاس مورخ یونانی نقل میکندمی گوید: دختر وداماد پادشاه  در حکومت میتوانستند قانونا مانند پسر وارث سلطنت او باشند. به طور قطع میتوان  احترام به حقوق زنان و عدم تبعیض نسبت به زنان را در دوره هخامنشیان را به  نفوذ آیین زرتشت و اندیشه های حضرت زرتشت در بین ایرانیان دانست.با ظهور حضرت زرتشت؛ گسترش آیین زرتشت در بین مردم توانست زنان را ازبسیاری از  ناهنجاریهایی که با آن مواجه بودند نجات دهد.

همچنین به گفته دیاگونف: پادشاهان ایران باستان زنان خود را احترام بسیار می گذاشتدو در امور کشوری نقش یسیاری داشتند. زن شاهنشاه بزرگ یا ملکه ایران همانند خود شاهنشاه تاج بر سر می گذاشته است و رفتارش به گونه ای باید باشد که سر مشق همه زنان کشور باشد. ملکه بایددر جشنهای نوروز- مهرگان- وسده زنان مختلف را دعوت واز آنان پذیرایی کند.

 اما مسلم است که هيچ گاه حقوق زنان به پاي مردان نرسيده و همواره ملزم به اطاعت محض از آنان بوده اند و مهجوريت و محروميت زنان در موارد مختلف پيش بيني شده است. با اين حال زن در نزد ابرانیان زرتشتی وضع محترم تري داشت تا ديگر بلاد شرق.

 

روز زن:

 احترام و منزلت مقام زن در بین ایرانیها  تاآانجا بود که یک روز از سال را به نام روز زن نامگذاری شده بود. مردم ایران روز 5 اسپندار(اسفند) را جشن میگرفتند وبه آن عید زن میگفتند. در این روز مرسوم بود که مردان باید برای زنانشان هدیه ای ارزشمند تهیه کرده وبه پاس زحماتشان به انها هدیه کنند.که این مراسم در ایران باستان به نام مزدگیران نام داشت.درگفتارهای  دیگر نویسندگان آمده است که در این روز زنان بر خانه بر تخت شاهی می نشستند و فرمان می راندند. همهُ کارها بر دست مردان و پسران انجام می شد. و با نگرش به اینکه جشن دیگری به نام مردان برگزار نمی شد؛ این جشن دلپذیر ؛ اجرای فرمان همگانی فرهنگ ایران ؛ برای بزرگداشت زن به شمار می رود.

و اینست سخن ابوریحان بیرونی و گواهی او که در هزار سال پیش (در زمان ابوریحان ) هنوز آن جشن برگزار می شده است:

اسفندارمذ؛ فرشته موکل بر زمین است , و نیز بر زن های درستکار و عفیف و شوهر دوست و. خیرخواه........ و در زمان گذشته این ماه؛ به ویژه این روز عید زنان بوده است.و در این عید مردان به زنان بخشش می نمودند؛ و هنوز این مراسم در اصفهان و دیگر شهرهای بهله ( شهرهای ناحیه مرکز وغرب ایران) باقی مانده است.( ترجمه آثار الباقیه ابوریحان بیرونی ؛ به قلم اکبر دانا سرشت؛ تهران ؛ 1352؛ رویهُ302)

این سخن را نیز باید افزود که گرامیداشت زن؛ ویژه این روز و این ماه نبوده است و در نماز شب ؛ زنان و دختران ستایش می شده اند:

  کد بانوی خانه که اشو ( پاک و راست ) و سردار اشوئی می باشد می ستائیم. زنان پارسائی را می ستائیم که بسیار نیک اندیش ؛ نیک گفتار ؛ نیک کردار ؛ به خوبی تعلیم یافته و فرمانبردار شوهر خود و اشو باشد.

زن زرتشتی در قرن اولیه ظهور زرتشت و نیز در زمان هخامنشیان از بیشترین حقوق متعالی برخوردار بود و یکی از درخشان ترین ادوار تاریخی خود را  می گذاراند. همانطور که گفته شد نمونه کامل آن ماندانا مادر کورش بود؛ که بارها کوروش به وجود او افتخار کرده است و حضور زنانی از قبیل آتوسا؛ پانته آ؛ رکسانا ؛ آرتمیز؛ و غیره نمودار حضور فعال زن ایرانی در این دوران است و مشارکت همه جانبه زنان در این عصر چشمگیر است. از حفریات و کشفیات باستان شناسی که در تخت جمشید به عمل آمده٬ الواحی به دست آمد که نشان می دهد در ساختمان تخت جمشید عده زیادی از زنان مانند مردان مشارکت داشته و حقوق و مزایای جنسی از قبیل نان و شراب و غیره؛ مطابق مردان دریافت داشته اند. این الواح هم اکنون در موزه های جهان ضبط است.

  پس از شکست هخامنشیان وضع اجتماعی زن ایرانی تغییر کرد و قوس نزولی را پیمود. زیرا در زمان سلوکیدها؛ زنان و دختران زیادی از یونان در ایران زندگی می کردند؛ و چون در یونان زن از تساوی حقوق با مردان برخوردار نبود. لذا در وضعیت و سرنوشت زن ایرانی نیز تاثیر نهاد. میدانیم که در دیانت زرتشت ازدواج بر پایه تک همسری است٬‌ هیچ مرد زرتشتی حق ندارد با داشتن زن؛ زن دیگر انتخاب بکند. لکن تعداد زیادی از این زنان و دختران یونانی به صورت معشوقه مردان ایرانی درآمدند که به طور قطع از استحکام بنیان خانواده ایرانی کاست.

در زمان اشکانیان گرچه زن ایرانی تا حدی موقعیتش تحکیم شد؛ ولی به هر حال حکومت سلوکیدها و تاثیرات ناشی از آن و نفوذ هلنیسم اثر خود را گذاشت. از طرفی در دوران پارتها یا اشکانیان به علت گستردگی قلمرو پارتها طوایف و اقوام و ملل گوناگون در امپراتوری وسیع اشکانیان می زیستند که هر یک آداب و رسوم و سنن مخصوص به خود داشتند و طبیعتا این دگرگونی در وضعیت زن و خانواده ایرانی اثربخش بود.

در زمان ساسانیان که دین زرتشت اهمیت اولیه خود را بازیافت و سیستم حکومت نیز به طریق موبد شاهی اداره می شد؛ زن ایرانی تحت تعالیم مذهب زرتشت باز حقوق و امتیازاتی را به دست آورد. عصر ساسانیان به قول دارمستتر؛ نه تنها از لحاظ تاریخ ایران؛ بلکه برای تمام جهان واجد اهمیت است. از کارنامه اردشیر بابکان اینطور برمی آید که شخصیت زن از همان آغاز کار ساسانیان محترم شمرده می شد؛ و هیچکس حتی پادشاه نمی توانست به میل و دلخواه خود زنی را مورد آزار قرار دهد. به طوری که از الواح و مدارک و اسناد این دوران برمی آید زن از موقعیت خاصی در دوران ساسانیان برخوردار بوده است. مادر شاپور دوم نزدیک به بیست سال یعنی ازپیش از تولد شاپور( شاپور دوم یا ذوالاکتاف)  تا موقعی که او به سن رشد قانونی رسید؛ امور مملکت را با موبدان بزرگ اداره می کرد.

بنا به معتقدات زرتشتی؛ در آغاز آفرینش به خواست اهورامزدا؛ در مهر روز مهرماه دو ساقه ریواس به هم پیچیده از زمین سر براوردند و گیاه کم کم از صورت گیاهی به صورت دو انسان درآمدند که در قامت و صورت شبیه هم بودند؛ یکی مذکر به نام « مشیه» و دیگری مونث به نام «مشیانه».
در کتاب « بندهش » فصل ۱۵ آمده است: « آنگاه اهورامزدا روان را که پیش از پیکر آفریده بود در کالبد مشیه و مشیانه بدمید  و آنان جاندار گشتند. پس به آنان گفت شما پدر و مادر مردم جهان هستید. شما را  پاک و کامل بیافریدم. هر دو اندیشه و گفتار و کردار نیک به کار بندید؛  و دیوان را  پرستش مکنید. پس مشیه و مشیانه از جای خود به حرکت آمدند٬ و خود را شستشو کردند٬ و نخستین سخنی که بر زبان راندند این بود اهورامزدا یگانه است. او آفریننده ماه و خورشید و ستارگان و آسمان و  آب و خاک وگیاهان جاندارنست». چنانچه ملاحظه میشود؛ در دین مزدیسنی که معتقدات زرتشتیان بر آن نهاده شده است زن و مرد هر دو از یک ریشه تکوین می یابند با هم از زمین سربر می دارند و یکسان رشد می کنند و اهورامزدا با آنان بیکسان و با یک زبان سخن می راند و دستور واحدی برایشان مقرر می فرماید. آن دو پس از اقرار به یگانگی اهورامزدا نخستین سخنی که به زبان می رانند این است « هر یک از ما باید خشنودی و دلگرمی و محبت و دوستی دیگری را فراهم کند.

. در پندنامه آذرباد مهر اسپند به پسر خود اینطور می گوید: « اگر تو را فرزندی است خواه دختر و خواه پسر او را به دبستان بفرست تا با فروغ خرد و دانش آراسته گردد و نیکو زندگی کند» با توجه به این نوشته می توان دید برای تحصیل فرزندان بین ایرانیان هیچ فرقی بین دختر و پسری نبود

آن دو پس از اقرار بر یگانگی اهورا مزدا نخستین سخنی که بر زبان می اورد این است که (هر یک ما باید خشنودی و دلگرمی و محبت و دوستی یکدیگر را فراهم کنند ) از این گفتار بر می اید که در دین زرتشت هیچ یک از زن ومرد بر یکدیگر برتری ندارند و آن دو از نظر خلقت و افرینش یکسان و برابرند.شخصیت زن در آیین زرتشت نه تنها در آغاز جهان با مرد برابر است بلکه در پایان نیز با مرد یکسان و برابر است.

بنا به معتقدات دینی زرتشتیان هنگامی که سوشیانت موعود نجات بخش اخر الزمان از شرق ایران و حوالی دریاچه هامون ظهور میکند از هر گوشه ایران پاکان و دینداران به او میپیوندند تعدادانها سی هزار نفرند که نیمی از آنها مرد و نیمی دیگر زن خواهند بود.

نمونه هایی از اشارات به زنان در متون دینی ودیگر کتب آیین زرتشت:

فروهرهای(فروهر یعنی نیروی نگهداری خداوند از انسان) مردان پاکدین ممالک ایران را می ستائیم ؛

 فروهرهای زنان پاکدین ممالک ایران را می ستائیم.(فروردین یشت کردهُ 31. بند 143)

فرهرهای زنان پیرو راستی در همهُ سرزمین ها را می ستائیم..(فروردین یشت کردهُ 31. بند45)

و اینک فرهرهای همهُ مردان و زنان پاک را می ستائیم..(فروردین یشت کردهُ 31. بند148)

و به ویژه بندی که بیش از ده بار در یسنا تکرار شده است:

به فروهرهای پاکدینان و زنان با گروه فرزندان خانه نیک( یسنا 4. بند 10 ؛ یسنا 4 بند 8.......)

این زمین را با زنانی که بر روی آن زندگی می کنندمیستائیم – ای اهورا مزدا ما میستائیم زنانی را که در اثر درستکاری و راستی نیرومند شده اند.( خرده اوستا-هفت یشت- کرده چهاردهم)

ای دختران شوی کننده وای دامادان اینک بیاموزیم. و آگاهتان سازم. پندم را به خاطر خویش نقش ببندید و به دلها بسپرید. با غیرت از پی زندگانی پاک منشی بکوشید. هر یک از شما باید در کردار ؛ و گفتار و پندار نیک به دیگری سبقت جوید و از این رو؛ زندگانی خود را خوش و خرّم سازد.( گاتاها-یسنا- هات 53)

به با پدر ومادر خود مودب و فرمانبردار باش و به سخنان آنان گوش فراده زیرا تا پدر و مادر زنده اند ؛ فرزند چون شیری است در بیشه که از هیچ نمی ترسد ؛ ولی چون پدر و مادر در گذرند مانند بیوه زنی است که زیر دست دیگران شود و هر چه از او بستانند ؛ ودر او توانی نبود.( رساله اندرز آذر پاد مهر سپندان به نقل از دینشاه) 

شگفت تر از همه ؛ چند سند از روایتهای امید اشاوهیشتان است که چند پرسش و پاسخ داتیک ( قانونی ) ا در بارهُ زن و شوهر در بر  می گیرد:

اگر مردی از زن خویش جدا شود و آن زن از زندگی با شوهر خشنود و خرسند باشد؛ مرد گناهکار شناخته می شود و گنا او برابر 5 تنافور است. واگر شوهر زنده باشد و یا پس از مرگ وی ؛ زنش به چنین جدائی ( نه از روی داد ) تن در دهد ؛  داد( قانون ) او را همچنان پادشاه زن می داند.( پاسخ 7. بند 6 و7 از روایت های امید اشا وهیشتان؛ متن پهلوی ؛ رویهُ 47 )

عظمت مقام زن را در آیین زرتشت از اینجا می توان دانست که بنا به معتقدات زرتشتی از شش امشاسپند دین زرتشت٬ سه امشاسپند ضمیر مذکر و سه امشاسپند ضمیر مونث دارند. سه امشاسپندان مذکر عبارتند از

1-بهمن یا وهمن یا وهومن که به معنای خرد کامل است.
۲اردیبهشت یا اشاوهیشتا که به معنی نظم و بهترین راستی و هنجار وقانون و سامان آفرینش است.
۳- شهریور یا خشتروییریه که به معنی حکومت بر خویش٬ خویشتن داری٬ و شهریاری آسمانی است
و سه امشاسپندان مونث عبارتند از:

4-اسفند یا سپندارمزد که مظهر مهر و محبت و عشق و باوری و موکل بر زمین است.
5- خرداد یا اروتات که نمودار کمال٬ رسایی؛ شادی و خرمی و موکل بر آبهاست-

 6-آمرداد یا امرتات که مظهر جاودانگی و بی مرگی است؛ همچنین تعدای از ایزدان مذاهب زرتشت که در مرتبه پایین تریاز امشاسپندان هستند(امشاسپند ملک؛ و ایزد فرشته) ضمیر مونث دارند.مثلا پس از درگذشت انسان در سپیده صبح چهارم؛ در سر پل چینوت(همان پل صراط در اسلام) ؛ مهر و سروش و رشن از رواندرگذشته درباره اعمال و کارهای او پرسش می کنند. مهر ایزد و سروش ایزد از ایزدان مذکر؛ و رشن ایزد از ایزدان مونث است. همچنین ایزد دینا که به معنی وجدان و دین است؛ با رشن ایزد همکاری دارد.

اشوزرتشت همواره در گاتاها زنان و مردان را برابر با یکدیگر دانسته ؛ در گاتاها می فرماید :

به سخنان مهین گوش فرا دهید ؛ با اندیشه روشن به آن بنگرید؛ هر مرد و زن از شما خود راه خویش را برگزیند. پیش از روز واپسین به پا خیزد ودر گسترش آیین راستایی کوشا باشد.

در اوستا نیز همواره از زنان ومردان پارسا در کنار یکدیگرستایش شده است. در حالی که در باورهای پیش از اشوزرتشت مانند آیینهای مهری وزروانیسم؛ زن دارای ارزش چندانی نبود. باور اشو زرتشت با گسترش دین مزدیسنی در ایران بسیار تاثیر گذار بود. امروز ما به دختران مان می گوییم. دختر یعنی پیوند دهنده خانواده و زن یعنی زاینده. که از ریشه زامیاد است و زمین و زندگی هم از این ریشه است. (پاسخ به سوالات دینی زرتشتیان؛ موبدآقای دکتر اردشیر خورشیدیان؛ ص 132)

طبق آئین زرتشت و مطابق قوانین اوستا:

 1- زن حق مالکیت داشته میتوانسته دارایی خود را مستقلا اداره کند.

2-زن میتوانسته ولی و یا قیم ونگهدار فرزند خود باشد

3- زن می توانسته مطابق قانون از طرف شوهر خود وارد محاکمه شود؛ و به نام او امور را اداره نماید(در صورت بیماری شوهر)

د4-شوهر حق نداشته بدون اجازه زنش دختر خود را شوهر دهد

5- در دادگاه گواهی زن پذیرفته میشد

 6- زن میتوانسته داور یا وکیل شود

7- زن میتوانسته وصی قرار گیرد و تمام اموال خود را وصیت کند.( دیدی نو از دینی کهن ؛ فرهنگ مهر)

 

قسمت دوم

قسمت سوم

 


آدرس ایمیل خود را وارد کنید

 

مطالب مرتبط

Place Ad Code Here آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید

فرم ثبت نظر

ثیت نظر شما

0

نظرات (2)

  • امیرحسین

    مطلب جالبی بود.. سپاس از سایت خوبتون.
    به سایت ما در زمینه تور تایلند هم سری بزنید.

  • مهدی خانپور

    با درود برشما زمانی میگذرد که سرگرم نگارش زن وجایگاه او در این کهن دیار میباشم و بمنابع موردنظر دسترسی ندارم . این نوشته شما بسیار زیبا ومیتواند کمکی در حد انتظار بمن بنماید سپاسگزارم،ازشما پنهان نباشد که خود بیش از ده کتاب درباره بانوان ایرانپیش از اسلام دارم روزگار بکامو

محاسبه BMI
محاسبه WHR
محاسبه وزن مناسب
آزمون ارزیابی اعتماد بنفس
آزمون رست Rast برای ارزیابی توانی بی هوازی
جدول میزان ویتامین های موجود در مواد غذایی مختلف
پرسشنامه و آزمون آنلاین تعیین سطح اضطراب
تست آنلاین اعتیاد به مواد غذایی در 60 ثانیه
تست آنلاین ارزیابی سطح افسردگی بک
سن بیولوژیکی خود را محاسبه نمائید
خودتان را تست کنید:تست عضلات شکم-حرکت در یک دقیقه
نرم افزار آنلاین محاسبات سلامتی و تیپ بدنی
محاسبه یک تکرار بیشینه 1rm
محاسبه گر شدت تمرین برای کاهش وزن
محاسبه آنلاین انرژی موجود در مواد غذایی
محاسبه انرژی میوه ها و سبزیجات
تعیین ضربان قلب بیشینه
تعیین حداکثر اکسیژن مصرفی - VO2max
تعیین ضربان قلب بیشینه
سن بدن یا سن فیستنس شما چند است
نرم افزار سلامت
 چند سانت دور کمر خود را کم کنیم؟
برنامه بدنسازی ویژه - حجم و قدرت
جدول چینی تعیین جنسیت نوزاد (محاسبه گر)
آیا شما میتوانید یک برنامه تمرینی را آغاز نمائید؟
محاسبه میزان چربی سوزانده شده در تمرین
آزمایشگاه آنلاین فیزیولوژی ورزشی
محاسبه گر وزن نرمال دوران بارداری
محاسبه گر بدنسازی
خودتان را تست کنید:شما جغد هستید یا گنجشک؟
محاسبه گر آنلاین درصد چربی
محاسبه وزن مناسب برای مردان وزنان

 ISSN: ‪2322-5335

نظرات ارسالی

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
با سلام.به مدیریت محترم سایت .منم مث محبوب جون متشکرم از...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
عسل جونم سلام. عزیزم شما الان 23 ساله ای.اما گفتی میخوام 9...

پخش زنده بمباران سطح ماه توسط ناس...
عالییییییییییییییییییییییییییییییییییییی هستی andممن...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام به خانمی جونم عزیزم من ۱ ماه پیش رفتم دکتر بهش گفتم...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام روناک جونم مرسی عزیزم لطف کردی.من که رفتم تو سایتش ...

چگونه در تعيين جنسيت جنين دلخواه...
سلام سلام به شما عزیزان محبوب جونم رزا جون و خانمی خیلی ...